MỖI BÀI THƠ- MỘT BÔNG HOA
(Cảm nhận về Chùm thơ xướng họa bài “NGHỀ DẠY HỌC” của nhiều tác giả nhân Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11/2012)

  HOÀNG TẤN ĐẠT

Khi các bậc quân vương còn trị vì đất nước, vị trí  của ông thầy đã được đề cao, tôn kính chỉ đứng sau vua và lại trên cha mẹ “Quân Sư Phụ” nghĩa là như thế.

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng khẳng định” Dưới ánh sáng mặt trời không gì vinh quang bằng nghề dạy học” bởi đó là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý. Có lẽ vì thế mà ý thức “tôn sư trọng đạo” đã in sâu trong tâm khảm chúng ta, đã trở thành truyền thống từ ngàn xưa đến hôm nay và mãi mãi mai sau. Ngày 20/11 năm nay là kỷ niệm 30 năm ngày Nhà giáo Việt Nam, cả nước hân hoan chúc mừng các thầy cô.

Tác giả Kim Liên đã khởi xướng bài thơ viết về các nhà giáo theo thể Đường luật thất ngôn bát cú, biệt dạng Đường luật “thủ vĩ ngâm”. Đây là thể loại thơ kén độc giả, từng được mệnh danh là “thơ cung đình, thơ bác học”.

Hai câu đề chị viết:

                             "Xã hội tôn vinh kính trọng thầy

                             Nhân tài, thợ giỏi cũng từ đây"

Ở đây Kim Liên không hề nói quá nghề thầy, bởi ai ai trưởng thành mà không qua thời cắp sách đến trường từng được thầy cô dạy bảo. Tác giả cũng đã khéo léo lồng ý của Bác Hồ khi nói về nghề dạy học – “trồng người”:

  "Trăm năm sự nghiệp trồng người ấy

  Xã hội tôn vinh kính trọng thầy"

 Với lời thơ dung dị thể hiện tâm huyết của một cô giáo, trong hai câu thực và luận, Tác giả đã dành để đặc tả nghề dạy học, có thể có độc giả thắc mắc ở hai câu luận:

“Diễn kịch, ngâm thơ noi bước trước

Bình văn, đọc sách tiếp ngày nay”

Vâng! để có được những bài giảng hay, bổ ích và lý thú mang đến cho học sinh thân yêu, người thầy giáo không chỉ có những tình cảm giản đơn mà mọi người ai cũng cảm nhận được như: “yêu nghề”, “mến trẻ” “dẫu sớm” “dù khuya”, cho đến cả những việc tưởng chừng như của những người làm nghệ thuật “diễn kịch, ngâm thơ”, “bình văn, đọc sách” người thầy giáo vẫn thường phải sử dụng, phải trau dồi, rèn luyện để hướng dẫn học sinh của mình tìm ra những phương pháp tốt nhất tự chiếm lĩnh  kiến thức. Có lẽ chỉ có “người trong nghề” như tác giả Kim Liên nên mới nắm rất chắc những công việc, những hoạt động của các thầy, các cô như vậy.

Bài thơ khá chỉn chu về niêm luật. Kim Liên thành công nhất là bố cục chặt chẽ, bốn câu đề -thực –luận –kết  rất logic. Nếu nối câu đề vào câu kết sẽ thành bài thất ngôn tứ tuyệt hoàn chỉnh cả nội dung và hình thức.

Với đề tài vinh danh nghề nhà giáo, chúc mừng NGÀY NHÀ GIÁO VIỆT NAM, bài xướng khi đọc kĩ có vần họa “say” không phải là dễ dàng cho người họa.

 Nhưng có lẽ do “đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu”, từ bài thơ xướng của Kim Liên đã có rất nhiều tác giả từ Bắc vào Nam hưởng ứng họa bài này. Cho đến ngày hôm nay 20/11/2012 đã có trên 30 bài họa. Măc dù đại đa số các bài là phụng họa (theo chủ đề của bài xướng) song các tác giả đã khai thác rất nhiều phương diện, khía cạnh, về nghề dạy học, về các thầy cô giáo. Điều đáng ghi nhận ở đây là sự trân trọng, kính yêu các thầy các cô, đó cũng là đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “tôn sư trọng đạo” được thể hiện trong tứ thơ của từng cây bút.

Xin được lướt qua một số bài họa:

Phạm Vũ  Minh bày tỏ lòng mình rất chân tình và giản dị:

“Công cha nghĩa mẹ với ơn thầy

Con vẫn ghi lòng mãi chốn đây”

Còn Đặng Quang Long thì:

“Ngàn năm truyền thống kính yêu thầy

Đọi sáng tâm lành vẹn nghĩa đây”

Trần Như Tùng lại hướng người đọc sang một khía cạnh sâu kín khiến họ và chúng ta phải liên tưởng :

 “Xã hội kính yêu gọi tiếng Thầy 

Người người từng bước lớn nhờ đây"

Trần Hợp đã khẳng định công lao của những người thầy giáo đối với sự phát triển xã hội ở bất cứ thời đại nào, từ xưa đến nay. Qua đó thấy rõ hơn “tôn sư, trọng đạo” là nét đẹp văn hóa truyền thống của Dân tộc đến nay vẫn được duy trì phát triển. Xã hội luôn đề cao và rất cần những người thầy có “đức cao”, “tâm sáng” nhiệt huyết với sự nghiệp “vun trồng” thế hệ trẻ.

“Đẹp tươi Đất nước chính công thầy

Phong tục”tôn sư” nhớ mãi đây

…..

“Cao quý vinh quang nghề dạy học

Đẹp tươi Đất nước chính công thầy”

Vũ-Phạm Mạc-Tôn thể hiện sự ngưỡng mộ, khâm phục, kính nể thầy ở nhân cách thanh cao, lối sống giản dị của người thầy. Nhân cách ấy là nét đẹp rạng ngời, truyền thống vẻ vang của nhà giáo Việt Nam:

“Bần bạch, cơ hàn… muôn vạn thuở 

Thanh cao, đạm bạc… cả hôm nay 

Đem cho Đất nước nguồn “nguyên khí” 

Từ xửa, từ xưa… vẫn kính thầy”

Bài thơ “Tự ngẫm” của Ngọc Thanh là một lời nhắn nhủ các bậc phụ huynh chân tình mà sâu lắng

“Muốn con thành đạt, hãy yêu thầy

Hơn đấng sinh thành một bậc đây”

  Vũ Giang đã khắc họa chân dung một nhà giáo khá đậm nét về tinh thần vượt khó, yêu nghề, say mê với sự nghiệp giáo dục:

“Phấn đấu bao năm một chữ thầy 

Về hưu vẫn giữ nó còn đây 

Gian nan vất vả lòng không nản 

Khổ cực lao tâm dạ vẫn say 

Dốc cả tài năng cho hậu thế 

Truyền đi kiến thức tặng đời nay”

Có thể thấy trong các tác giả họa thơ, cây bút sung sức nhất là Diên Minh. Bằng vốn ngôn ngữ phong phú của mình, tác giả đã cho chúng ta thưởng thức các biệt dạng thơ Đường luật để thể hiện tứ thơ giàu cảm xúc bằng loạt bài họa liên tiếp bằng lối họa phong phú, sáng tạo làm cho chùm thơ họa Đường luật mừng ngày Nhà giáo Việt Nam trở nên lôi cuốn, hấp dẫn.

Diên Minh tỏ ra tâm đắc với cổ ngữ “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”

“Dù một chữ thôi, cũng gọi thầy!

Nên người thành đạt... dẫu mai đây

Nghĩa tình thắm mãi không phai nhạt 

Dù một chữ thôi, cũng gọi thầy!”

Và trong bài “GỌI…” với thể loại “nhất thủ, tam xuyên, ngũ xuyên” Diên Minh đã thể hiện tiếng lòng tha thiết kính yêu của học trò với người thầy giáo:

“Một tiếng gọi cha hãy gửi Thầy

Một lời gọi bạn hãy nghe đây

…..

Một bài gọi điểm hãy mười nhé

Một tiếng gọi cha hãy gửi Thầy!”

Hai bài họa tiếp trong ngày 19/11/2012 của hai tác giả Nguyễn Hữu Thăng và Bùi Nguyệt đã thể hiện sự cầu kì về ngôn ngữ, niêm luật đối chỉnh, nội dung về “Nghề dạy học” thật hấp dẫn mặc dù đã đến bài họa thứ 30 mà không hề thấy nhàm chán, càng họa, càng hay để mừng nhân ngày Nhà giáo Việt Nam và còn làm tăng hưng phấn, hấp dẫn trong việc xướng họa thơ Đường luật, gìn giữ phát huy giá trị văn hóa của Dân tộc.

“Công cha nghĩa mẹ, nặng ơn thầy

Nâng cánh chim bằng khắp đó đây

….

"Trọng đạo tôn sư" còn mãi mãi

Công cha nghĩa mẹ, nặng ơn thầy!

Nguyễn Hữu Thăng

 “Xao xuyến bâng khuâng nhớ tiếng Thầy

Bao nhiêu kỷ niệm vẫn còn đây

…….

Con về thăm lại ngôi trường cũ

Xao xuyến bâng khuâng nhớ tiếng Thầy”

Bùi Nguyệt

   Có thể nói những bài thơ xướng họa trên đây, “mỗi bài thơ là một bông hoa” đã tạo thành bó hoa tươi thắm nhiều sắc màu rực rỡ dâng tặng các thầy cô giáo đã nghỉ hưu và đang tại chức. Hương vị và màu sắc có thể khác nhau nhưng cùng chung một tấm lòng tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn.
      Xin cám ơn Đôn Thư Quê Mẹ, cám ơn các tác giả đã dành cho chúng tôi – những người đã và đang đứng trên bục giảng tình cảm quý báu này!

 HOÀNG TẤN ĐẠT
Bà Rịa - Vũng Tàu

Xem Chùm thơ xướng họa bài: NGHỀ DẠY HỌC